“Thiên nhiên đã được ban tặng cho chúng ta. Thiên nhiên rất quý giá và chúng ta có trách nhiệm và nghĩa vụ chăm sóc nó. Mọi sinh vật trong hệ sinh thái hoang dã đều kết nối với hệ sinh thái của chúng ta. Nếu hôm nay chúng ta mất con tê giác, thì ngày mai chúng ta sẽ mất những con voi, và ngày hôm sau đó là loài báo. Khi đó, chúng ta sẽ không còn lại thiên nhiên tươi đẹp. Bây giờ là lúc chúng ta phải hành động.” Đây là lời chia sẻ của Nguyễn Hà Chi (đại sứ trẻ của chiến dịch Wild Rhino) và Sophie Hoàng đến từ trường quốc tế Canada, TP. Hồ Chí Minh.
Vào ngày 21 tháng 9 năm 2017, một nhóm người từ Wilderness Foundation Africa tại Việt Nam, cùng với 8 đại sứ trẻ của chiến dịch Wild Rhino và các tổ chức phi chính phủ địa phương khác, đã cùng nhau nâng cao nhận thức về Ngày Tê giác Thế giới, với sự hỗ trợ từ the American Center thuộc Lãnh sự quán Mỹ, thành phố Hồ Chí Minh.
Sự kiện có sự tham dự của đại diện lãnh sự quán Mỹ, các nhà đại diện và tình nguyện viên từ các tổ chức phi chính phủ, và các học sinh và giáo viên từ các trường quốc tế tham gia Cuộc thi Wild Rhino. Sự kiện đã cho mọi người tìm hiểu thêm về loài tê giác, cuộc khủng hoảng săn giết động vật hoang dã, cũng như các vấn đề về nhu cầu mua bán sừng tê giác ở Việt Nam.
Sự kiện bắt đầu với lời chào đón và giới thiệu ngắn gọn của ông Sean Lindstone, cán bộ kinh tế của lãnh sự quán Mỹ, TP.HCM. Ngay sau sự chào đón nồng nhiệt, các dại sứ trẻ của chiến dịch đã bắt đầu phần thuyết trình của mình với phim ngắn có tên ‘hơi thở’ của Peter Phan – đại sứ trẻ của chiến dịch Wild Rhino của trường quốc tế Mỹ (TAS).
Phim ngắn được Peter quay khi anh đi chuyến đi tham quan hoang dã ở Nam Phi vào tháng bảy. Bộ phim không chỉ kể cho khán giả về trải nghiệm tuyệt của Peter và các đại sứ trẻ khác ở Nam Phi, mà còn cho mọi người thấy được những bài học anh học được từ chuyến đi. Một trong những bài học này chính là tất vả động vật và cả con người, đặc biệt là tê giác, đều chung một nhịp thở .
Phim ngắn này mở đầu cho bài thuyết trình của các đại sứ trẻ của chiến dịch. Ban đầu các đại sứ chia sẻ cách các em tham gia cuộc thi Wild Rhino. Mỗi đại sứ có câu chuyện rieng biệt, nhưng đều dẫn đến chung một câu chuyện về chuyến đi đầy ý nghĩa của các em đến Nam Phi.
Các đại sứ nói với khán giả về kinh nghiệm, cảm xúc, những gì đã thấy, những gì đã học được và sự kết nối mà các em cảm nhận được trong 5 ngày ở vùng hoang dã. Sau tất cả những gì họ đã trải qua cùng nhau và những khoảnh khắc họ chia sẻ với nhau, các em đã trở lại Việt Nam và mang theo 4 bài học kinh nghiệm chính đã truyền cảm hứng cho mọi người thay đổi.
Khi kết thúc phần trình bày của mình, các đại sứ muốn truyền cảm hứng cho khán giả Việt Nam bằng những bài học mà các em đã học được.
Bài học đầu tiên là sự thật kinh hoàng của nạn săn giết tê giác, do Chan Choi và Brian Yang đến từ trường quốc tế Renaissance International School trình bày. Các em nói về con số thống kê về số vụ giết tê giác trong vài năm qua. Họ cũng giải thích cho mọi người hiểu là tê giác không phải mối đe dọa đối với con người, và rằng chúng chịu đau rất nhiều khi bị săn giết bởi con người.
Bài học thứ hai chính là những gì các em học được về bản chất con người, cụ thể là sự ích kỷ, do Jay Chang đến từ trường quốc tế ABC và Đức Nguyễn từ trường quốc tế Á Châu trình bày. Đức trình bày về bản chất “trốn trong đám đông” và cách con người hay giả vờ không có gì sai với thế giới vì họ không bị ảnh hưởng trực tiếp. Xét cho cùng thì “[…] những tội phạm không chỉ là những kẻ đang làm điều xấu, mà còn là những kẻ nhìn thấy điều xấu nhưng không làm gì cả”.
Các đại sứ cũng đề cập đến thời gian sống trong vùng hoang dã, thời gian đã khiến họ nhận ra con người thực sự nhỏ bé như thế nào so với tự nhiên. Tuy nhiên, như Jay đã đề cập, “bao lâu nay chúng ta đã được che chở bởi những tiện nghi của những thành phố mà chúng ta đã xây dựng”, con người chúng ta “đã đánh mất cảm giác dễ bị tổn thương”, dẫn đến sự mất kết nối và không tôn trọng thiên nhiên và động vật hoang dã. Jay cũng chia sẻ câu chuyện về một chú voi đến thăm trại của anh. “Thay vì tấn công tụi em, vì con voi dư sức làm vậy, “nó chỉ đơn giản chọn cách bỏ đi.” Vào lúc này, anh nhận ra rằng “chúng ta là một loài ích kỷ biết bao, động vật chào đón chúng ta vào môi trường sống của chúng, vậy mà con người lại phải loại bỏ chúng bằng bạo lực.” Những gì chúng ta cần làm là tìm lại “liên kết của chúng ta với môi trường thiên nhiên một lần nữa.”
Bài học thứ ba mà các đại sứ chia sẻ với khán giả là sự kết nối mà họ cảm nhận được đối với động vật, thiên nhiên, con người và đối với chính bản thân họ. Những kết nối này bẩm sinh trong chúng ta và chưa bao giờ mất đi. Chúng ta đã đánh mất những kết nối này vì chúng ta sống những cuộc sống nhộn nhịp, không có thời gian để “nhìn nhận lại bản thân, bản sắc của riêng mình” Peter Phan nói. Vùng đất hoang dã đã dạy chúng em biết đồng cảm với mọi sinh vật và mọi người xung quanh chúng ta. Sau tất cả, chúng ta “cùng chung một bầu không khí, cùng một trái đất và cùng một tâm hồn” An Hoàng đến từ trường quốc tế Mỹ (TAS) cho biết.
Bài học cuối cùng mà các đại sứ muốn gửi đến mọi người là vấn đề săn giết tê giác không chỉ là vấn đề của riêng quốc gia nào. Đây chính là vấn đề toàn cầu! Bất kể chúng ta có màu da hay danh tính gì, chúng ta phải làm việc với nhau để cứu tê giác, trái đất và tương lai của chúng ta.
Sau phần trình bày, 8 đại sứ trẻ của chiến dịch tham gia cuộc thảo luận cùng ba diễn giả khách mời từ tổ chức phi chính phủ địa phương ENV và CHANGE. Cuộc thảo luận đã đặt ra rất nhiều câu hỏi về cách chúng ta phải hành động để bảo vệ tê giác và ngăn chặn nhu cầu mua bán sừng ở Việt Nam. Cuối cùng, tất cả các diễn giả đồng tình với việc giáo dục thế hệ trẻ và thay đổi tư duy của người lớn.
Sự kiện này đã thành công trong việc giúp tuyên truyền thông tin về tê giác vào Ngày Tê giác Thế giới.
THƯ HUỲNH
Đại diện Tổ chức Wilderness Foundation Africa
Văn phòng Dự án Sáng kiến Bảo vệ Tê giác Hoang dã Mãi mãi
Một trong những đại sứ trẻ mới được bổ nhiệm của chiến dịch Wild Rhino, Phan Lê Hạ Long từ trường quốc tế Mỹ (TAS), gần đây đã tham gia chuyến đi tham quan hoang dã trong khu bảo tồn iMfolozi, Nam Phi. Khi trở về Việt Nam, Peter đã tạo một phim ngắn chia sẻ hành trình đầy cảm động của mình. Peter không chỉ kể cho khán giả nghe về trải nghiệm tuyệt vời của mình tại Nam Phi, mà còn nêu lên bài học đầy cảm hứng: rằng mọi loài động vật trên hành tinh, bao gồm cả con người và tê giác, đều có chung một nhịp thở. Dưới đây là liên kết để xem phim ngắn của Peter, có tên “Hơi thở”
“Những câu chuyện về tê giác là những câu chuyện kết nối quá khứ, hiện tại và tương lai. Hãy để những câu chuyện này được tuyên truyền” – Phan Lê Hạ Long (Peter), đại sứ trẻ của chiến dịch Wild Rhino.
Vào tháng 7 năm 2017, 11 học sinh từ Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam, đã được qua Nam Phi để trải nghiệm một chuyến đi tham quan hoang dã thông qua chiến dịch Wild Rhino. Sau khi các em về chuyến đi về, các đại sứ đã đến thăm trại mồ côi tê giác con và cũng có cơ hội học hỏi thêm từ các chuyên gia hàng đầu về tội phạm động vật hoang dã, thú y về tê giác và bảo vệ tê giác trong workshop tại trường Lãnh đạo Hoang dã ở Durban. Các bạn trẻ đã vô cùng xúc động với những gì họ đã thấy và học được, và đã trở lại Việt Nam với tư cách là những đại sứ cho tê giác – cam kết tạo ra sự khác biệt bằng cách thay đổi trái tim và suy nghĩ của cộng đồng Việt Nam về việc sử dụng sừng tê giác.
Gần đay khi nói chuyện với giới trẻ Việt Nam, họ chia sẻ rằng gia đình và bạn bè của họ đã rất ngạc nhiên trước những câu chuyện mà họ kể khi trở về Việt Nam, và hoàn toàn kinh hoàng khi biết về sự tàn bạo của việc lấy sừng tê giác. Hiện tại, các đại sứ đã nói chuyện với vài người tiêu thụ sừng tê giác và chia sẻ kiến thức và cảm hứng để ngừng hoạt động này và ủng hộ việc bảo vệ tê giác vì chúng là một phần không thể thiếu của các hệ sinh thái tự nhiên.
Nhận thấy thách thức trước mắt đối với thế hệ trẻ Việt Nam trong việc ngăn chặn việc buôn bán sừng tê giác bất hợp pháp trong đất nước, chiến dịch Wild Rhino đã tiếp cận các trường học với các dự án nhằm giáo dục và truyền cảm hứng cho các em học sinh. Chiến dịch được thực hiện bởi Wilderness Foundation Africa, với sự hợp tác của tổ chức Peace Parks, tổ chức Olsen Animal Trust, và Soul Music and Performing Arts Academy.
Giai đoạn tiếp theo của chiến dịch Wild Rhino sẽ sử dụng niềm đam mê và kiến thức của các đại sứ tê giác trẻ tuổi này làm nền tảng cho các chiến dịch nâng cao nhận thức về tê giác tại 11 trường học quốc tế trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh.
“Đừng bao giờ nghi ngờ khả năng của bạn thân trong việc tạo ra những thay đổi tích cực cho cuộc khủng hoảng săn giết tê giác. Lúc chúng ta từ bỏ chính là khi đã quá muộn..” – Chang Nam (Jay), đại sứ trẻ của chiến dịch Wild Rhino
Việc sát sinh tê giác châu Phi để lấy sừng một cách vô nghĩa được thúc đẩy bởi nhu cầu mua bán sừng tê giác ở các nước tiêu thụ chính ở châu Á, chẳng hạn như Việt Nam và Trung Quốc. Hơn 90% sừng lấy ở Nam Phi được vận chuyển qua Việt Nam. Thường suy nghĩ của người lớn rất khó thay đổi, thế nên chiến dịch tập trung làm việc với những người trong lứa tuổi từ 10-24, chiếm gần 25% dân số 94 triệu dân Việt Nam. Chiến dịch giảm nhu cầu sừng tê giác tập trung làm việc với những bạn trẻ để thúc đẩy sự thay đổi trước khi quá muộn.
Tivi. Các trang web. Tạp chí thời sự. Đây là những nơi duy nhất mà hầu hết các bạn trẻ sống ở Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam, đã từng nhìn thấy động vật châu Phi. Khi sinh sống trong các thành phố nhộn nhịp, rất ít người dân Việt Nam có cơ hội khám phá vẻ đẹp tự nhiên và hiểu được vai trò của việc bảo tồn ở đất nước của họ – nhưng miền nam Châu Phi đang đặt hy vọng cho sự sống sót của loài tê giác vào những đại sứ trẻ.
Điều gì sẽ xảy ra khi đặt 11 học sinh thành phố vào giữa vùng hoang dã Nam Phi, không có điện thoại, không có bất cứ tiện nghi hiện đại, và chỉ có mặt trời và mặt trăng làm đồng hồ? Đầu tiên thì các em sẽ cảm thấy sợ hãi và e ngại… tuy nhiên, sau đó là các em sẽ có phản ứng hòa nhập với thiên nhiên – một cảm giác mới mẻ và vô cùng mạnh mẽ.
Nằm trong túi ngủ trên một mỏm đá khi bóng tối phủ xuống trong đêm đầu tiên của các đại sứ trong hoang dã, một trong những bạn đại sứ chỉ tay lên những ngôi sao sáng rực thắp sáng cả bầu trời.
“Đó là gì?” anh hỏi người hướng dẫn viên nằm gần đó.
Hơi bối rối trước câu hỏi có câu trả lời quá rõ ràng, hướng dẫn viên trả lời: “Đó là những ngôi sao. Và đó là dải Ngân Hà.”
Tuy nhiên, nước mắt của người hướng dẫn viên đã trào ra khi anh ta bắt gặp câu phản hồi của bạn trẻ: “Chúng em không nhìn thấy được những ngôi sao ở thành phố Hồ Chí Minh. Chúng em không có bầu trời đêm. Ngay cả khi chúng êm không nhìn thấy tê giác trong tuần này, ít nhất chúng em có thể nói rằng chúng em đã nhìn thấy những vì sao.”
Là người dân Nam Phi, chúng ta chỉ có thể tưởng tượng được một cuộc sống không bao giờ nhìn thấy động vật trong tự nhiên, hoặc chưa từng thấy cảnh hoàng hôn hay bình minh bởi vì bầu trời vĩnh viễn bị che khuất bởi sương khói. Sự tôn trọng môi trường tự nhiên của chúng ta đến một cách tự nhiên – vì chúng ta sống quá gần gũi và thường xuyên tiếp xúc với sự đa dạng sinh học kỳ diệu của đất nước mình. Rất tiêc khi không phải ai cũng có cơ hội tiếp xúc với thế giới thien nhiên như thế.
Giới trẻ Việt Nam phải đối phó với nhiều thách thức để tiêu diệt nạn buôn bán sừng tê giác bất hợp pháp ở đất nước của mình. Chiến dịch Wild Rhino đã tiếp cận với các trường học ở thành phố Hồ Chí Minh với các sáng kiến nhằm giáo dục, trao quyền, thức tỉnh và truyền cảm hứng. Chiến dịch này được thực hiện tại 11 trường học quốc tế trên toàn thành phố bởi Wilderness Foundation Africa, với sự hợp tác của tổ chức Peace Parks, tổ chức Olsen Animal Trust, và học viện nghệ thuật biểu diễn và âm nhạc Soul .
Là một hoạt động của chiến dịch, cuộc thi của chiến dịch Wild Rhino năm nay mời học sinh cấp 1 tham gia bằng cách gửi một bài thơ hoặc một bức tranh, và học sinh cấp 2 tham gia bằng cách gửi một bài luận về chủ đề ngưng việc tiêu thụ hay giảm nhu cầu sừng tê giác. Gần 1.000 bài dự thi đã được nhận, với 22 học sinh đạt giải cấp 1 và 11 học sinh đạt giải cấp 2 được công bố. 11 học sinh cấp 2 thắng giải vừa trải qua một chuyến đi tham quan hoang dã [16-22 tháng 7 năm 2017] ở khu viên Hluhluwe-iMfolozi, KwaZulu-Natal.
Ngủ ngoài thiên nhiên, tắm sông, nấu ăn bên bếp lửa và thậm chí thay phiên nhau canh chừng động vật hoang dã vào ban đêm, thì không thể nào mà các em học sinh không đắm mình trong thế giới hoang dã của loài tê giác. Họ bước vào vùng hoang dã với đầu ốc mở mang để học hỏi thêm và cảm động trước vẻ đẹp thiên nhiên.
“Tôi chưa bao giờ cảm thấy có sự kết nối mãnh liệt như vậy. Đối với đất dưới chân của em. Đối với không khí mà em thở. Đối với tất cả các sinh vật xung quanh em, dù lớn hay nhỏ. Ngay cả với những người khác xung quanh em. Đây chính là ý nghĩa của cuộc sống.”
Là thế hệ được kết nối nhiều nhất từ trước đến nay nhờ sự phát triển công nghệ thông tin và những tiến bộ trong cuộc sống, tuyên bố của em đại sứ trẻ về sức mạnh thiên nhiên vô cùng quan trọng.
Sau chuyến đi tham quan hoang dã, các bạn trẻ đã đến thăm trại trẻ mồ côi tê giác và cũng có cơ hội học hỏi thêm từ các chuyên gia hàng đầu về tội phạm động vật hoang dã, thú y về tê giác và bảo vệ tê giác trong workshop tại trường lãnh đạo hoang dã ở Durban. Trong workshop, các em học sinh đã lên ý tưởng – với tư cách là đại sứ trẻ của chiến dịch Wild Rhino – cho giúp chiến dịch trong các trường học và cộng đồng của họ. Ý tưởng tốt nhất sẽ được sử dụng để phát triển nhận thức và chiến dịch giáo dục trong trường học của các em vào năm tới.
Đây là lần thứ hai chiến dịch Wild Rhino đưa một nhóm học sinh Việt Nam đến Nam Phi để trải nghiệm một chuyến đi hoang dã. Nhóm đầu tiên đã đến thăm nơi này vào năm 2015 và trở thành những đại sứ cho chiến dịch. Chiến dịch Wild Rhino có mong muốn tiếp tục quá trình này trong khoảng thời gian 8 năm, tiếp thêm sức mạnh cho cả một thế hệ giới trẻ cam kết bảo tồn và bảo vệ tê giác. Các kế hoạch cũng đang được tiến hành để mở rộng dự án này đến Hà Nội vào năm 2018.
Khi được hỏi rằng liệu giới trẻ Việt Nam có thể thực sự tạo nên sự khác biệt hay không, thì chiến dịch chỉ có thể hy vọng rằng những lời của giới trẻ sẽ vang lên quyết liệt: “Giới trẻ luôn hào hứng đón nhận thế giới, và cởi mở với sự thật. Trong chuyến đi tham quan hoang dã, chúng tôi đã học được từ đẹp nhất Ubuntu, có nghĩa là “giúp đỡ người khác mà không mong đợi bất cứ điều gì được đáp lại”. Chúng tôi sẽ cho những con tê giác Ubuntu. Con người đã khiến tê giác gần như tuyệt chủng, nhưng chúng em sẽ là những người giúp chúng sống trở lại.”
Tiến sĩ Will Fowlds nói lên sự thật về nạn săn giết tê giác
